Stowarzyszenie Archiwistów Polskich
Home   Stowarzyszenie Archiwistów Polskich

Stowarzyszenie Archiwistów Polskich

Historia

Na przełomie lat 1961/1962 grupa czołowych archiwistów polskich uznała, że nadszedł czas powołania organizacji skupiającej wszystkich archiwistów, niezależnie od miejsca pracy i przynależności związkowej. Z taką inicjatywą wystąpiły przede wszystkim osoby związane z Sekcją Archiwalną Towarzystwa Miłośników Historii i Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Kultury oraz pracownicy warszawskich archiwów państwowych. Powołano grupę organizacyjną na czele z Olimpią Staroń, w składzie: Irena Sułkowska, Wanda Lipińska, Andrzej Wróblewski, Andrzej Igielski, Józef Żeglicki, Maria Bielińska, Stefan K. Kuczyńki, Czesław Jesionek, Andrzej Wachowiak, Halina Chruścicka, Józef Tomanek, Henryka Czarnak. Do współpracy zaproszono: Jadwigę Jankowską, Zygmunta Kolanowskiego, Andrzeja Tomczaka, Bolesława Woszczyńskiego i Karola Weymana. Grupa organizacyjna spotkała się z poparciem: Henryka Altmana – ówczesnego Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, prof. Kazimierza Konarskiego, prof. Adama Stebelskiego, prof. Piotra Bańkowskiego oraz prof. Henryka Jabłońskiego – sekretarza naukowego PAN oraz prof. Tadeusza Manteuffla – przewodniczącego Rady Archiwalnej a zarazem dyrektora Instytutu Historii PAN. Komitet organizacyjny opracował wstępny projekt Statutu Stowarzyszenia Archiwistów Polskich i powołał Tymczasowy Zarząd Główny na czele, którego stanęła Jadwiga Jankowska. Sekretarzem generalnym został Józef Żeglicki. Do wszystkich pracowników archiwów państwowych i zakładowych skierowano stosowny „Apel”. Był on również szeroko rozpowszechniany w archiwach organizacji politycznych, związkowych i kościelnych, dotarł także do bibliotekarzy, muzealników, pracowników naukowych wyższych uczelni oraz środowisk kulturalno-oświatowych. Już pod koniec 1964 r. czyniono przygotowania do ogólnopolskiego spotkania. Dnia 27 marca 1965 r. w Warszawie obradował I Krajowy Zjazd Delegatów Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, który przyjął statut Stowarzyszenia i wybrał nowy Zarząd Główny z Jadwigą Jankowską (prezesem) i Józefem Żeglickim sekretarzem generalnym) na czele.

 

Organizacja

Statut Stowarzyszenia Archiwistów Polskich przyjęty na XII Krajowym Zjeździe Delegatów w Szczecinie w dniu 14 września 2002 r. określa ramy działania Stowarzyszenia zgodnie z Konstytucją RP oraz ustawą z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity – Dz. U. Nr 79 z 2001 r. poz. 855). Najwyższą władzą Stowarzyszenia jest obradujący, co 5 lat, Krajowy Zjazd Delegatów (ostatni XII Zjazd obradował w Szczecinie w dniu 14 września 2002 r.). Delegaci na Zjazd wybierani są w oddziałach terenowych – na XII zjazd wybrano 115 delegatów. W Zjeździe Krajowym z prawem głosu stanowiącego uczestniczą również członkowie honorowi. Zjazd uchwala Statut i dokonuje w nim zmian, wybiera Zarząd Główny, Główną Komisję Rewizyjna i Sąd Koleżeński. W okresie między zjazdami najwyższą władzą jest Zarząd Główny obradujący, co najmniej raz w kwartale. Zarząd Główny wybiera ze swego grona Prezydium (prezes, trzech wiceprezesów, sekretarz generalny, skarbnik oraz dwóch członków). Sprawami bieżącymi Stowarzyszenia kieruje Biuro Zarządu Głównego z etatowym dyrektorem powoływanym i odwoływanym przez Zarząd Główny. Prezes Stowarzyszenia kieruje pracami Zarządu Głównego i Prezydium. Prezesami Stowarzyszenia Archiwistów Polskich byli kolejno: Jadwiga Jankowska (1965-1967), Zygmunt Kolankowski (1967-1983), Mieczysław Motas (1983-1993), Władysław Stępniak (1993-2002) oraz Jarosław Porazinski (od 14 września 2002 r.). Natomiast sekretarzami generalnymi byli w kolejności: Józef Żeglicki (1965-1967), Czesław Jesionek (1967-1981), Władysław Mroczkowski (1981-1988), Rafał Mozołowski 1988-1991), Marek Letwak (1991-1997), Zbigniew Pustuła (1997-2001), Jan Macholak (2001-2002), Krzysztof Stryjkowski (od 14 września 2002 r.).

Władzami Oddziału Stowarzyszenia są: Walne Zebranie Członków Oddziału, Zarząd Oddziału z jego prezesem oraz Komisja Rewizyjna Oddziału. W Kołach Stowarzyszenia władzami są: Walne Zebranie Członków Koła oraz przewodniczący Koła.

Siedzibą władz naczelnych Stowarzyszenia jest Warszawa. SAP jest członkiem Międzynarodowej Rady Archiwów. 1 grudnia 2003 r. Stowarzyszenie Archiwistów Polskich liczyło 1265 osób opłacających składki członkowskie.

 

Działalność

Stowarzyszenie Archiwistów Polskich posiada osobowość prawną i jest dobrowolnym, samorządnym i trwałym zrzeszeniem członków, szanuje ich indywidualne prawo do własnych przekonań i poglądów. Terenem jego działania jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej z tym, że dla realizacji swoich statutowych działań może prowadzić działalność również poza granicami RP. Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą na zasadach ogólnych jednak dochód z tej działalności służy wyłącznie realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczany do podziału między jego członków. Podstawowym celem Stowarzyszenia jest rozwijanie i propagowanie inicjatyw, postaw i działań sprzyjających rozwojowi archiwistyki, archiwoznawstwa oraz dyscyplin pokrewnych. Upowszechnianie wiedzy o archiwach i archiwaliach, a także o prawnych podstawach postępowania z dokumentacją, a tym samym przyczyniania się do właściwego gromadzenia i zabezpieczania narodowego zasobu archiwalnego. Celem Stowarzyszenia jest ponadto doskonalenie kwalifikacji zawodowych archiwistów, dbałość o wysoki poziom etyki oraz solidarność zawodową członków jak również budowanie zaufania społecznego dla tego zawodu i spraw archiwalnych.
Na przestrzeni lat zmienił się z zasadniczy sposób skład społeczno-zawodowy członków. O ile w pierwszych latach dominowali archiwiści pracujący zawodowo w archiwach państwowych o tyle aktualnie ta grupa stanowi już tylko około 40%. Coraz większą grupę stanowią archiwiści pracujący w archiwach społecznych, różnego typu instytucjach samorządowych, kościelnych a także prywatnych. Zdecydowana większość członków posiada wykształcenie wyższe w tym wielu samodzielnych pracowników nauki.

 

Formy działalności

Powszechne Zjazdy Archiwistów Polskich:

  • 1986 – I Powszechny Zjazd Archiwistów Polskich w Przemyślu.
  • 1992 – II Powszechny Zjazd Archiwistów Polskich w Warszawie.
  • 1997 – III Powszechny Zjazd Archiwistów Polskich w Toruniu.
  • 2002 – IV Powszechny Zjazd Archiwistów Polskich w Szczecinie

Ogólnokrajowe Sympozja Archiwalne:

  • 1998 – I Krajowe Sympozjum Archiwalne: „Archiwa elektroniczne – szansa sprawnego zarządzania dokumentacją archiwalną”,Warszawa
  • 1999 – II Krajowe Sympozjum Archiwalne: „Archiwa samorządowe w służbie mieszkańców i administracji publicznej”, Warszawa
  • 2001 – III Krajowe Sympozjum Archiwalne: „Archiwa instytucji wymiaru sprawiedliwości w służbie państwa i obywateli”, Łódź